Benjamin Franklin
Z Wikipedii
Benjamin Franklin (ur. 17 stycznia 1706 w Bostonie – zm. 17 kwietnia 1790 w Filadelfii ) – drukarz, uczony, filozof, wolnomularz i polityk amerykański.
Spis treści |
[edytuj] Biografia
Urodził się 17 stycznia 1706 r. w Bostonie jako jeden z siedemnaściorga dzieci w rodzinie biednego wytwórcy świec i mydła. Był jednym z twórców Deklaracji Niepodległości Stanów Zjednoczonych, ponadto malował obrazy, prowadził działalność publicystyczną, zajmował się filozofią i dokonał wielu odkryć naukowych.
Dorobek Franklina z elektryczności obejmuje teorię zjawisk elektrycznych, w których zakładał elektryzowanie dodatnie i ujemne, co udowodnił na przykładzie butelki lejdejskiej. Stwierdził, że ciała naelektryzowane jednakowo odpychają się, zaś naelektryzowane różnoimiennie – przyciągają się.
Franklin przeprowadził szereg doświadczeń z latawcami, udowadniając, że ładunki elektryczne spływające z chmur burzowych po wilgotnym sznurze mogą naładować butelkę lejdejską. To on wymyślił zabezpieczenie przed wyładowaniami elektrycznymi poprzez uziemienie. Uważany jest więc za wynalazcę piorunochronu, choć w podobnym czasie tego samego odkrycia dokonał w Europie czeski uczony Václav Prokop Diviš.
[edytuj] Deklaracja Niepodległości
Był jednym z "Ojców Założycieli" Stanów Zjednoczonych Ameryki (wiosną 1776 roku został powołany do pięcioosobowego komitetu), współautorem amerykańskiej Deklaracji Niepodległości oraz konstytucji. W 1776 r. odbył podróż do Francji, przekonując Francuzów do finansowego wsparcia amerykańskiej rewolucji. Dążył do zniesienia niewolnictwa.
[edytuj] 1776-1785 ambasador we Francji
Pokojowy traktat z 1783 roku, zawarty przez niego z pokonaną Anglią, jest nadal uważany za jeden z największych triumfów amerykańskiej dyplomacji. 3 kwietnia 1783 roku Benjamin Franklin i Gustaf Filip Creutz podpisali w Paryżu szwedzko-amerykański traktat o przyjaźni i handlu, który miał obowiązywać przez 15 lat.
[edytuj] Światopogląd
Był racjonalistą, deistą, odcinającym się od religii. Cytat[1]:
- Latarnie morskie są znacznie pożyteczniejsze od kościołów.
Był także wolnomularzem[2].
[edytuj] Wynalazki
Opatentował kilka wynalazków – m.in. wynalazł piorunochron, fotel bujany i okulary dwuogniskowe. Odkrył także[potrzebne źródło] i opisał prąd zatokowy (Golfsztrom). Ku jego czci jednostkę ładunku elektrycznego w układzie CGS nazwano franklinem. Jako pierwszy pisał także o potrzebie stosowania czasu letniego, jednakże humorystyczna wymowa jego artykułu sprawiła, że nie zaczęto się do niego stosować (Franklin postulował, by ludzie wstawali i kładli się spać wcześniej).
Naukową i polityczną działalność Franklina streszcza łaciński napis na jego popiersiu w Paryżu : eripuit coelo fulmen, mox sceptra tyrannis ("grom wydarł niebu, a berła tyranom") cytowany czasem jako eripuit coelo fulmen sceptrumque tyrannis .
Obecnie jego podobizna znajduje się na banknocie studolarowym. Jest jedną z trzech osób, której podobizna jest na amerykańskich dolarach, choć nigdy nie był amerykańskim prezydentem. Drugą osobą jest Salmon Chase – sędzia sądu najwyższego, a trzecią Alexander Hamilton- sekretarz skarbu.
[edytuj] Ciekawostki
Nieślubny syn Benjamina, William Franklin (1731-1813), były królewski gubernator New Jersey, był jednym z najbardziej aktywnych lojalistów, stojących na stanowisku utrzymania brytyjskiej kontroli nad koloniami. Franklin spotkał syna, który opuściwszy Amerykę zamieszkał w Anglii, jeszcze raz w 1785.
Przypisy
- ↑ za: Richard Dawkins, Bóg urojony. Wydawnictwo CiS, Warszawa 2007, str 73
- ↑ Famous Masons II: Dreamers and Doers (en)
[edytuj] Bibliografia
Beniamin Franklin. Żywot własny [przekład: Stawiński J], Warszawa 1961, PIW, str. 221.
[edytuj] Zobacz też
| Poprzednik nowy urząd |
 |
Amerykański Minister Pełnomocny we Francji 1776-1785 |
|
Następca Thomas Jefferson |
J. Adams • S. Adams • Bartlett • Braxton • Carroll • Chase • Clark • Clymer • Ellery • Floyd • Franklin • Gerry • Gwinnett • Hall • Hancock • Harrison • Hart • Hewes • Heyward • Hooper • Hopkins • Hopkinson • Huntington • Jefferson • F. Lee • R. Lee • Lewis • Livingston • Lynch • McKean • Middleton • L. Morris • R. Morris • Morton • Nelson • Paca • Paine • Penn • Read • Rodney • Ross • Rush • Rutledge • Sherman • Smith • Stockton • Stone • Taylor • Thornton • Walton • Whipple • Williams • Wilson • Witherspoon • Wolcott • Wythe
Baldwin • Bassett • Bedford • Blair • Blount • Brearly • Broom • Butler • Carroll • Clymer • Dayton • Dickinson • Few • Fitzsimons • Franklin • Gilman • Gorham • Hamilton • Ingersoll • Jenifer • Johnson • King • Langdon • Livingston • Madison • McHenry • Mifflin • G. Morris • R. Morris • Paterson • C. Pinckney • C. C. Pinckney • Read • Rutledge • Sherman • Spaight • Washington • Williamson • Wilson
| Pijany kierowca autobusu |
|
51-letni kierowca autobusu, który wiózł pasażerów z Białegostoku do Sokółki (Podlaskie) miał ponad 2,6 promila alkoholu w wydychanym powietrzu - poinformowała w piątek policja.
|
| Szef ABW wezwany na przesłuchanie |
|
Prokuratura prowadząca śledztwo w tzw. aferze aneksowej wezwała na przesłuchanie Krzysztofa Bondaryka, szefa ABW. Podejrzani o płatną protekcji są w tej sprawie dziennikarz Wojciech Sumliński i oficer PRL-owski służb płk Aleksander L. - ustaliła "Rzeczpospolita".
|
| Wrocławscy prokuratorzy na ławie oskarżonych |
|
Alkoholowe imprezy z przestępcami, zdradzanie tajemnic i korupcja. Taki obraz wrocławskiej prokuratury wyłania się aktu oskarżenia przeciwko dwóm byłym śledczym. Dokument dziś trafił do sądu.
|
| Włochy: Za zaginięciem Polaków stoi mafia? |
|
Gdzie podziało się wielu Polaków, którzy przyjechali do pracy w rolnictwie w Apulii i następnie zaginęli bez wieści - zastanawia się w obszernym artykule włoska gazeta "La Stampa".
|
| Duma wydłużyła kadencję prezydenta do 6 lat |
|
Duma Państwowa, niższa izba rosyjskiego parlamentu, uchwaliła w piątek pakiet poprawek do konstytucji, wydłużających kadencję prezydenta i samej Dumy z czterech do - odpowiednio - sześciu i pięciu lat.
|