Erfurt
Z Wikipedii
| Erfurt | |||||
|
|||||
| Państwo |  Niemcy |
||||
| Kraj związkowy | Turyngia | ||||
| Powierzchnia | 269,17 km² | ||||
| Populacja (13.01.2005) - liczba ludności - gęstość |
199 088 739 osób/km² |
||||
| Położenie | 50°59' N 011°02' E |
||||
| Burmistrz | Andreas Bausewein (SPD) | ||||
| Tablice rejestracyjne | EF | ||||
| Strona internetowa miasta | |||||
.jpg)
Erfurt – miasto na prawach powiatu położone w centralnej części Niemiec, stolica Turyngii, licząca prawie 200 000 mieszkańców. Największe miasto landu, siedziba Federalnego Sądu Pracy, dwóch wyższych uczelni (w tym załozony w 1392 r. Uniwersytet) oraz katolickiej diecezji erfurckiej. Duży ośrodek przemysłowy, handlowy i ogrodniczy (hodowla bobu), siedziba targów. Krajowy port lotniczy założony w 1956. Ośrodek telewizji dla dzieci (KI.KA).
Erfurt jest miastem o długiej historii. Założone w 742 miasto było związane z arcybiskupami Moguncji. W XIII - XVII w był wolnym miastem, a następnie jednym z najważniejszych ośrodków elektoratu mogunckiego, zaś w latach 1806-1814 stolicą Księstwa Erfurckiego podległemu I Cesarstwu. Pomimo burzliwych dziejów Erfurt zachował liczne zabytki; ponad 20 kościołów w tym górującymi nad miastem katedrą NMP i stojącym obok kościołem Św. Seweryna, dawne klasztory most Kramerbrücke i liczna zabudowa o konstrukcji szkieletowej.
Spis treści |
[edytuj] Historia
[edytuj] Średniowiecze
Pierwsza pisemna wzmianka o Erfurcie pochodzi z 742, kiedy pojawia się nazwa "Erphesfurt". W średniowieczu Erfurt leżał na ważnym szlaku handlowym niedaleko brodu na rzece Gera. Od X wieku w mieście panowali arcybiskupi Moguncji. W XII w. Erfurt przeżywa swój rozwój. Wzniesiono klasztor Benedyktynów na wzgórzu Petersberg, rozpoczęto budowę katedry, ponadto powstała osada wokół kościoła Szkockiego (Schottenkirche). W 1168 r. miasto otoczono kamiennymi obwarowaniami. Wzmiankowany w 1177 r. drewniany most Kramarbrücke zastąpiono w 1323 obecnym kamiennym. W 1243 r. władzę nad Erfurtem przejęła rada miejska, której udało się przejąc niemal wszystkie prawa, choć urząd biskupi wciąż podlegał Moguncji. XIV wiek to okres prosperity gospodarczej miasta. Miasto posiadało rozległe majątki ziemskie, w XIV w. do Erfurtu należały 82 wsie. W 1331 Erfurt otrzymał status miasta cesarskiego, nadał go ówczesny władca Ludwik IV Bawarski. Wraz z pięcioma innymi miastami położonymi w Gotha, Tennstedt, Arnstadt i Langensalza był centrum wytwórczym i handlowym barwnika indygo uzyskiwanym z urzetu. Ponadto handel (m.in. solą) i rzemiosło tworzyły ówczesną gospodarkę miasta. W wyniku Czarnej śmierci która rozprzestrzeniła się w Erfurcie w latach 1350-51 umiera ponad 12 tys. mieszkańców. Ze względu na silną pozycję gospodarcza i szybki rozwój demograficzny ludności powoduje iż w XV w. miasto wynosi ok. 20 000 mieszkańców. Miasto staje się wówczas wielkim ośrodkiem kulturalnym i artystycznym. W klasztorze Dominikanów działa Mistrz Eckhart 1392 rada miejska zakłada Uniwersytet Erfurcki, (zlikwidowany w 1816) powstaje wówczas większość kościołów a wraz z tym liczne dzieła malarstwa i rzeźby. Erfurt był miastem wielonarodowym oprócz Niemców zamieszkiwali tu Szkoci, Turcy oraz Żydzi. W XV wieku Erfurt liczył 25 parafii 15 klasztorów i 10 kaplic.
[edytuj] Nowożytność
Epoka humanizmu W latach 1501-11 w erfurckim klasztorze Augustianów przebywa Marcin Luter jako mnich tego zakonu, studiował tu początkowo na wydziale nauk wyzwolonych, które ukończył w styczniu 1505 roku jako magister filozofii, a następnie kontynuował je od 20 maja, na wydziale prawa. W 1522 matematyk Adam Ries publikuje druga swoją pracę o arytmetyce. Odkrywa nowy system liczb i obliczeń. W okresie wojny trzydziestoletniej w latach 1631-35 miasto okupują wojska szwedzkie. W 1664 urząd miasta przejął arcybiskup moguncki Johann Philipp von Schönborn, co oznaczało koniec niezależności miasta, do czasów napoleońskich miasto było pod egidą arcybiskupstwa-elektoratu Moguncji. 21 października 1736 wielki pożar miasta zniszczył 188 domów w rejonie pomiędzy katedrą, ratuszem i kościołem Dominikanów. Na XVIII wiek przypada rozwój gospodarki ogrodniczej. Radny miasta Christian Reichart w okolicach Erfurtu (obecnie dzielnica Haage) zakłada nowoczesny ogród. W 1754 w Erfurcie powstaje Akademia Nauk Stosowanych. W 1795 powstaje fabryka obuwia. Chemik, aptekarz, profesor erfurckiego uniwersytetu Johann Bartholomäus Trommsdorff zakłada w mieście pierwszy w Niemczech Instytut Chemii i Farmacji.
[edytuj] XIX i XX wiek
W 1802 miasto zostało włączone do Prus. Na wzgórzu Petersberg w miejsce dwnego klasztoru Benedyktynów powstała cytadela. Podczas wojen napoleońskich, w latach 1806-1815 miasto wchodziło w skład I Cesarstwa założono niewielkie Księstwo Erfurckie (Fürstentum Erfurt) istniejące do 1814. W 1808 roku odbył się tutaj zjazd erfucki, na którym spotkali sie cesarz Napoleon Bonaparte i car Aleksander I Romanow. Po kongresie wiedeńskim miasto nadano Prusom i weszło w skład prowincji Saksonia. W 1873 wyburzono mury miejskie. W latach 1869-75 powstała nowa siedziba rady miejskiej. Na II poł XIX w. przypada industrializacja miasta, rozwinąl się m.in. przemysł kolejowy (fabryka Christiana Hagana produkująca parowozy i kotły parowe). W 1883 ruszył w mieście pierwszy tramwaj konny (w 1894 zelektryfikowano tramwaje). Podczas kongresu SPD w Erfurcie, który miał miejsce w dniach 14-20 października 1891 roku zatwierdzono Program Erfurcki w którym zawarto postulaty m.in. 8-godzinnego dnia pracy i powszechnego prawa wyborczego. W 1906 r. liczba mieszkańców osiągnęła 100 000. W 1931 oddano do użytku Stadion Centralny (Steirgerwald).
Pod koniec II wojny światowej, 12 kwietnia, 1945, zniszczony przez naloty dywanowe Erfurt (zginęło 1392 mieszkanców, ponad 500 budynków zostało całkowicie zniszczonych) został zajęty przez wojska Trzeciej Armii Stanów Zjednoczonych, którymi dowodził generał George Patton. 3 lipca, miasto opuścił garnizon wojsk amerykańskich, a w ich miejsce zajęła Armia Czerwona, od 1946 do 1989 Erfurt należał do Niemieckiej Republiki Demokratycznej. W 1949 otwarto nowy teatr, rok później przeniesiono z Weimaru do Erfurtu urząd landu Turyngii. W 1957 otwarto ogród zoologiczny, w 1958 port lotniczy. W hotelu „Erfurter Hof“ doszło w 1970 do spotkania ówczesnego premiera NRD Williego Stopha z kanclerzem RFN Willym Brandtem. W 1988 władze Erfurtu uznały Moguncję miastem partnerskim.
[edytuj] Czasy najnowsze
Po zjednoczeniu Niemiec, Erfurt stał się 10 stycznia 1991 stolicą kraju związkowego Turyngia. W 1994 zapadła decyzja o reaktywacji uniwersytetu. W 1999 przeniesiono z Kassel do Erfurtu siedzibę niemieckiego Federalnego Sądu Pracy. Dwa lata później otwarto nowoczesną halę sportową (Gunda-Niemann-Stirnemann-Halle, od imienia znanej niemieckiej łyżwiarki), zaś w 2003 teatr.
[edytuj] Zabytki
"Wizytówką" Erfurtu są dwa stojące obok siebie i górujące nad otaczającym miastem kościoły Mariendom (katedra) i Severikirche. Unikalnym zabytkiem jest Krämerbrücke, most łączący brzegi rzeki Gery, na którym znajdują się budynki mieszkalne. Został zbudowany w 1325, a pierwotnie po jego obu stronach stały dwa kościoły, z których do dzisiejszych czasów przetrwał tylko jeden.
W Erfurcie znajduje się także Augustinerkloster, klasztor augustiański, w którym w latach 1505–1511 mieszkał jako mnich Marcin Luter. W mieście urodzili się między innymi kuzyn Jana Sebastiana Bacha, Johann Bernhard Bach ,socjolog Max Weber i wokalistka Yvonne Catterfeld.
[edytuj] Linki zewnętrzne
| Pieniądze są, będzie finał WOŚP |
|
Są pieniądze na finałowy koncert WOŚP we Wrocławiu. Organizatorzy poszukują gwiazdy, która wystąpi podczas Światełka do Nieba.
|
| Poseł PiS przechodzi do Polski XXI |
|
Poseł Andrzej Walkowiak zrezygnuje dziś z członkostwa w PiS. Z ustaleń serwisu internetowego tvp.info wynika, że Walkowiak wstąpi do koła poselskiego Polska XXI.
|
| Daleki widok z Sea Towers |
|
Do najwyższego budynku mieszkalnego w Polsce już wprowadzają się pierwsi mieszkańcy. Budowa dwóch wież Sea Towers - niezwykłego kompleksu, być może nowej wizytówki Gdańska, jest na finiszu.
|
| PiS ma pomysł na kryzys |
|
Prawo i Sprawiedliwość przedstawi dziś propozycje dotyczące działań w czasie kryzysu gospodarczego - zapowiedział w radiowej "Trójce" prezes PiS Jarosław Kaczyński. - Co uczynić, aby Polska gospodarka ucierpiała możliwie jak najmniej - dodał.
|
| Na połoninach wciąż zimno i wieje wiatr |
|
W Bieszczadach powyżej górnej granicy lasu w czwartek rano wiał silny wiatr, a termometry wskazywały 13 stopni mrozu - poinformował ratownik dyżurny bieszczadzkiej grupy GOPR, Andrzej Łukaszczuk.
|