Gliwice

	Gliwice
	Gliwicka starówka
Herb Gliwic	Flaga Gliwic
	Dewiza: Stare miasto, nowy świat...
Województwo	śląskie
Powiat	miasto na prawach powiatu
Gmina; - rodzaj	Gliwice; miejska
Prawa miejskie	1250
prezydent	Zygmunt Frankiewicz; (e-mail)
Powierzchnia	134,20 km²
Położenie (punkt)	50° 17' N; 18° 40' E
Wysokość	200 - 278 m n.p.m.
Ludność (2006); • liczba; • gęstość; • aglomeracja	; 187 515 (2007); 1 490 os./km²; 3 487 000 (GZW)
Strefa numeracyjna; (do 2005)	(+48) 032
Kod pocztowy	44-100 do 44-164
Tablice rejestracyjne	SG
	Położenie na mapie Polski; ; Gliwice
TERC10; (TERYT)	2466011
SIMC10	0940000
Miasta partnerskie	Bottrop; Dessau; Doncaster; Kežmarok; Nacka; Salgótarján; Valenciennes
	Urząd miejski3 ul. Zwycięstwa 21 44-100 Gliwice; tel. 032 231 30 41; faks 032 231 27 25; (e-mail)
	Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
	Strona internetowa miasta

Z Wikipedii

Brak wersji przejrzanej

Skocz do: nawigacji, szukaj

Współrzędne: 50°17′0″N 18°40′0″E / 50.28333, 18.66667

Gliwice - Położenie miasta w konurbacji śląskiej

Gliwice - Podział miasta

Gliwice - Rynek z ratuszem.

Gliwice - Ratusz na rynku.

Gliwice - Rzeka Kłodnica.

Gliwice - Wieża ciśnień

Gliwice - Zamek Piastowski

Gliwice - Mury obronne

Gliwice - Ruiny bramy Czarnej (Raciborskiej)

Gliwice - Wojewódzki Sąd Administracyjny

Gliwice (łac. Glivitium, niem. Gleiwitz, czes. Glivice albo Hlivice, dawniej Glywice lub Gleywitze) - miasto w południowej Polsce na prawach powiatu w województwie śląskim, siedziba władz ziemskiego powiatu gliwickiego oraz diecezji gliwickiej.

Miasto przyłączono do Polski w 1945 roku. W latach 1945-1950 należało do województwa śląskiego, zwanego również śląsko-dąbrowskim. W latach 1950-1998 miasto należało do województwa katowickiego.

Spis treści

1 Informacje ogólne
2 Geografia
- 2.1 Położenie
- 2.2 Powierzchnia
- 2.3 Demografia
3 Podział administracyjny
- 3.1 Dzielnice
- 3.2 Osiedla mieszkaniowe
4 Toponimika nazwy
5 Historia
6 Architektura
- 6.1 Budynki
- 6.2 Fontanny, pomniki, rzeźby
- 6.3 Miejsca
- 6.4 Inne obiekty
- 6.5 Cmentarze
7 Muzea
8 Kościoły i związki wyznaniowe
- 8.1 Kościoły katolickie
- 8.2 Kościoły protestanckie
- 8.3 Inne
9 Edukacja
10 Nauka
11 Rozrywka
- 11.1 Kina
- 11.2 Festiwal filmowy
- 11.3 Teatry
- 11.4 Chóry
- 11.5 Miejsca
12 Centra handlowe
13 Rekreacja
- 13.1 Parki
- 13.2 Kąpieliska
- 13.3 Inne
14 Turystyka
- 14.1 Szlaki turystyczne
- 14.2 Ścieżki rowerowe
15 Komunikacja miejska
- 15.1 Tramwaje
- 15.2 Autobusy
- 15.3 Przewoźnicy
16 Media
- 16.1 Radio
- 16.2 Telewizja
- 16.3 Prasa lokalna
17 Transport
- 17.1 Drogowy
- 17.2 Kolejowy
- 17.3 Wodny
- 17.4 Lotniczy
18 Sport
19 Samorząd i polityka
- 19.1 Prezydent Miasta
- 19.2 Samorząd Miasta
- 19.3 Polityka
20 Gliwiczanie
21 Miasta partnerskie
22 Bibliografia
23 Przypisy
24 Linki zewnętrzne

[edytuj] Informacje ogólne

Miasto Gliwice według ostatnich danych zajmuje 17 miejsce na liście największych miast Polski według powierzchni, 18 miejsce na liście największych miast Polski według ludności oraz 4 miejsce na liście największych miast województwa śląskiego według ludności.^[1]

[edytuj] Geografia

[edytuj] Położenie

Miasto Gliwice jest położone w południowo-zachodniej Polsce, w zachodniej części województwa śląskiego i Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (GOP), na Wyżynie Katowickiej nad rzeką Kłodnicą.

Miasto sąsiaduje z miastem Zabrze oraz powiatem gliwickim i tarnogórskim.

[edytuj] Powierzchnia

1995 - 133,85 km²
2006 - 133,88 km²

[edytuj] Demografia

Zobacz więcej w osobnym artykule: Ludność Gliwic.

Wykres liczby ludności Gliwic na przestrzeni ostatnich 140 lat

Największą populację Gliwice odnotowały w 1988 r. – wg danych GUS 223 403 mieszkańców.

[edytuj] Podział administracyjny

[edytuj] Dzielnice

W dniu 14 września 2006 roku Rada Miejska na wniosek Prezydenta miasta zadecydowała o nowym podziale administracyjnym miasta. Gliwice zostały podzielone na 18 dzielnic o statusie osiedli, jednak ta uchwała Rady Miasta nie weszła w życie, gdyż została zakwestionowana przez wojewodę śląskiego z powodów formalnych. W lipcu 2007 roku Rada Miejska podjęła decyzję o przeprowadzeniu społecznych konsultacji w sprawie nowego podziału miasta. W dniu 22 lutego 2008 roku weszły w życie uchwały Rady Miejskiej w sprawie utworzenia 20 dzielnic o statusie osiedli, które mają stanowić jednostki pomocnicze miasta.

[edytuj] Osiedla mieszkaniowe

[edytuj] Toponimika nazwy

Dawniej historycy, głównie niemieccy, wiązali pochodzenie nazwy Gliwice/Gleiwitz (pisane również dawniej: Glywice czy Glewitze; łac. Glivitium) od czeskiego pojęcia chlewa (oboczność g do h). Taką tezę postawił między innymi autor pierwszej monografii miasta niemiecki autor Beno Nietsche. Stąd można stwierdzić, że XIII-wieczna nazwa miejscowa została powiązania z czeskim pochodzeniem. Twierdzenie Beno Nietschego zostało zweryfikowane przez niemieckich i polskich językoznawców i zastąpione dwiema innymi koncepcjami:

Gliw albo Gliwa – to imię osobowe, które występowało na terenie Śląska w średniowieczu. W tym przypadku Gliwice posiadają nazwę patronimiczną utworzoną od imienia właściciela ziemi lub jej dzierżawcy, względnie założyciela, zasadźcy Gliwic.
Gliw – w językach słowiańskich oznacza często teren gliniasty, obszar podmokły, wilgotny. Ciekawostką jest fakt, że w jęzkach słoweńskim, chorwackim i serbskim termin glive / gljive oznacza grzyby. Według tej wykładni nazwa Gliwic jest nazwą topograficzną, utworzoną od właściwości obszaru na którym założono miasto.

Jedna i druga teza ma swoich zwolenników i przeciwników, choć językoznawcy raczej skłonni się przychylać się do drugiej, topograficznej wykładni. W wielu opracowaniach niemieckich można się jeszcze spotkać z tezą wcześniejszą, powielaną bezpośrednio od Beno Nietschego.

[edytuj] Historia

Zobacz więcej w osobnym artykule: Historia Gliwic.

Kalendarium:

1276 - pierwsza wzmianka o mieście Gliwice
1430 - Gliwicami włada pretendent do tronu czeskiego książę Zygmunt Korybutowicz
1431
- wybudowanie murów obronnych
- książę oleśnicki Konrad VII Biały zdobywa miasto i niszczy zamek
1557 - wydzierżawienie Państwa Gliwickego przez Fryderyka von Zetritz (Certycz)
1569 - wykupienie przez radę miejską od Fryderyka von Zetritz praw książęcych nad Państwem Gliwickim, zapewnia to Gliwicom prawa wolnego miasta królewskiego podległego koronie czeskiej
1587 - biskup wrocławski, Wyższy Starosta Śląska Andrzej von Jerin wydaje dokument w myśl którego obywatelami miasta Gliwice mogą być jedynie katolicy
1601 - pożar niszczy całe miasto wraz z przedmieściami
1629 - nadanie nowego herbu miastu przez cesarza Ferdynanda II
1683 - przez miasto przeszły wojska króla Jana III Sobieskiego idące na odsiecz Wiednia, natomiast król zatrzymał się w klasztorze przy kościele Podwyższenia Krzyża Świętego
1711
- Gliwice sprzedały Krywald, Szywald i Żernicę
- pożar miasta
1742 - miasto w granicach Prus pod niemiecką nazwą Gleiwitz
1796 - uruchomienie pierwszego w Europie wielkiego pieca opalanego koksem w "Królewskiej Hucie" hrabiego Fryderyka Redena
1804 - ukończono budowę Kanału Kłodnickiego
1826 - powstanie pierwszej drukarni w mieście
1845 - budowa dworca i linii kolejowej łączącej Gliwice z Opolem i Wrocławiem
1848 - powstanie huty "Hermina", obecna nazwa to "Huta Łabędy"
1851 - pierwszy bank w Gliwicach
1861 - rozpoczęcie pracy gazowni miejskiej
1868 - powstają Zakłady Hulschinsky'ego, w późniejszym okresie noszące nazwę "Huta Gliwice".
1880 - otwarcie Palmiarni Miejskiej
1892 - pierwsza konna linia tramwajowa w centrum miasta oraz parowa poza centrum
1895 - pierwsze w Europie tramwaje elektryczne z napędem na wszystkie cztery osie wożą pasażerów
1899 - teatr w Gliwicach rozpoczyna działalność
1905 - powstaje muzeum w Gliwicach
1912 - pracować zaczyna "kopalnia "Gliwice""
1916 - nowo otwarta "Koksownia Gliwice" rozpoczyna produkcję
1921, 20 marca - plebiscyt decydujący o przynależności państwowej regionu. Z 40.000 osób głosujących w Gliwicach, nieco ponad 32.000 opowiada się za pozostawieniem Górnego Śląska w granicach Niemiec, czyli przeciwko włączeniu regionu do Polski. Mocą decyzji Rady Ambasadorów Gliwice pozostają w Rzeszy, lecz nowa granica z Polską przebiega teraz w odległości kilku kilometrów od śródmieścia.^[2]
1924 - z połączenia teatrów Gliwic, Zabrza i Bytomia powstaje Teatr Trzech Miast, który od 1927 roku zmienia nazwę na Teatr Górnośląski
1927 - przyłączenie do Gliwic Ligoty Zabrskiej, Sośnicy, Wójtowej Wsi i Żernik
1928 - zbudowano hotel "Oberschlesien Haus" (pol. "Dom Górnośląski") - obecnie Urząd Miejski
1935 - zbudowano radiostację gliwicką
1938 - ukończono budowę Kanału Gliwickiego
1939, 31 sierpnia - sfingowany napad na radiostację gliwicką
1945
- 23/24 stycznia - Gliwice zostały jako pierwsze z dużych miast niemieckiego Górnego Śląska, zajęte przez Armię Czerwoną
- przyłączenie Gliwic do Polski
- otwarto Politechnikę Śląską
- powstanie klubu "Piast Gliwice"
1951 - przyłączenie do Gliwic Starych Gliwic
1964 - przyłączenie do Gliwic Łabęd i Czechowic
1975 - przyłączenie do Gliwic Wilczego Gardła
1998
- 30 stycznia - otwarcie Palmiarni Miejskiej po remoncie
- październik - otwarcie fabryki Opla
1999
- 1 stycznia - samorząd miasta przejmuje kompetencje powiatu grodzkiego
- 17 czerwca - wizyta Papieża Jana Pawła II oraz spotkanie z gliwiczanami na lotnisku
2003, 4 grudnia - otwarto odcinek autostrady A4 z Nogowczyc do Kleszczowa
2005
- styczeń - otwarto odcinek autostrady A4 od węzła Sośnica w Gliwicach do Chorzowa
- październik - otwarto odcinek autostrady A4 od węzła Sośnica w Gliwicach do węzła Kleszczów

[edytuj] Architektura

Gliwice - Poczta główna

Gliwice - Radiostacja gliwicka

Gliwice - Fontanna z trzema faunami (Diabełki)

Gliwice - Dom przedpogrzebowy na cmentarzu żydowskim

Gliwice - Zabytkowy Hotel Diament przy ulicy Zwycięstwa

[edytuj] Budynki

[edytuj] Fontanny, pomniki, rzeźby

[edytuj] Miejsca

[edytuj] Inne obiekty

[edytuj] Cmentarze

Cmentarz Centralny, Gliwice, ul. Kozielska 120
Cmentarz Lipowy, Gliwice, ul. Okrzei
Cmentarz św. Wojciecha, Gliwice-Sobiszowice, ul. św. Wojciecha
Cmentarz wojenny żołnierzy Armii Czerwonej,
Cmentarz komunalny Gliwice-Ligota Zabrska, ul. św. Jacka
Cmentarz parafialny, Gliwice-Wójtowa Wieś, ul. Dolnej Wsi
Cmentarz wojenny żołnierzy francuskich, Gliwice, ul. Kozielska 29
Cmentarz parafialny, Gliwice-Sośnica, ul. Cmentarna
Cmentarz Starokozielski, Gliwce, ul. Kozielska
Cmentarz parafialny, Gliwice-Bojków, ul. Snopowa
Cmentarz parafialny, Gliwice-Sośnica, ul. Cmentarna
Cmentarz żydowski, Gliwice-Zatorze, ul. Poniatowskiego,

[edytuj] Muzea

[edytuj] Kościoły i związki wyznaniowe

Gliwice - Katedra św. Apostołów Piotra i Pawła

Gliwice - Kościół Wszystkich Świętych

Gliwice - Kościół św. Barbary

Gliwice - Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego

Gliwice Czechowice - Kaplica św. Jana Nepomucena z około 1900 roku.

[edytuj] Kościoły katolickie

Kościół Rzymskokatolicki
- Katedra św. Apostołów Piotra i Pawła
- Kościół św. Antoniego
- Kościół św. Anny
- Kościół św. Barbary (Kościół Garnizonowy)
- Kościół św. Bartłomieja
- Kościół św. Gerarda
- Kościół św. Jacka
- Kościół św. Jadwigi
- Kościół św. Jana Chrzciciela
- Kościół św. Jerzego
- Kościół św. Jerzego
- Kościół św. Józefa
- Kościół św. Rodziny
- Kościół Chrystusa Króla
- Kościół Ducha Świętego
- Kościół Matki Boskiej Częstochowskiej
- Kościół Matki Boskiej Kochawińskiej
- Kościół Miłosierdzia Bożego
- Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa
- Kościół Narodzenia NMP
- Kościół NMP Matki Kościoła
- Kościół NMP Wspomożenia Wiernych
- Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego
- Kościół Wniebowzięcia NMP
- Kościół Wniebowzięcia NMP (Ul. Kozielska)
- Kościół Wszystkich Świętych
- Kaplica św. Jana Nepomucena (Dzielnice: Bojków, Brzezinka, Czechowice, Ostropa)
- Kaplica św. Urbana (Dzielnica: Ostropa)
- Kaplica Matki Boskiej Częstochowskiej (Dzielnica: Bojków)
Kościół Ormiańsko-Katolicki Trójcy Świętej
Kościół Bizantyjsko-Ukraiński - Kaplica Św. Jadwigi Duszpasterstwa (Dzielnica: Śródmieście)

[edytuj] Kościoły protestanckie

[edytuj] Inne

Świecki Ruch Misyjny "Epifania"
Synagoga Gminy Żydowskiej
Buddyjski Związek Diamentowej Drogi Linii Karma Kagyu
Świadkowie Jehowy - Kompleks dwóch Sal Królestwa przy ul. Wiertniczej 9
Świadkowie Jehowy - Kompleks dwóch Sal Królestwa przy ul. Marzanki 10
Świadkowie Jehowy - Sala Królestwa (w Sośnicy)
Świadkowie Jehowy - Sala Królestwa (w Łabędach)
Kościół Adwentystów Dnia Siódmego przy ul. Nowy Świat

[edytuj] Edukacja

Zobacz więcej w osobnym artykule: Szkoły w Gliwicach.

W Gliwicach znajdują się liczne placówki oświatowe publiczne i niepubliczne:

Przedszkola - około 40
Szkoły podstawowe - publiczne 27, niepubliczne 3
Gimnazja - publiczne 16, niepubliczne 4
Licea ogólnokształcące - publiczne 10, niepubliczne 4
Szkoły zawodowe - 11
Szkoły wyższe - 4
Szkoły muzyczne - 2

W mieście znajdują się również placówki oświatowe innego typu takie jak: szkoły sportowe, szkoły nauki języków obcych, centra kultury, itp.

[edytuj] Nauka

Gliwice - Centrum Onkologii - Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie

Na terenie miasta znajduje się wiele instytutów naukowo-badawczych. Część z nich to samodzielne instytucje, część należy do sieci Polskiej Akademii Nauk, a część to jednostki badawcze Politechniki Śląskiej.

Instytuty:

Centrum Onkologii - Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie
Instytut Chemii Nieorganicznej
Instytut Materiałów Ogniotrwałych
Instytut Metali Nieżelaznych
Instytut Metalurgii Żelaza im. Stanisława Staszica
Instytut Spawalnictwa
Politechnika Śląska:
- Instytut Automatyki
- Instytut Elektroniki
- Instytut Fizyki
- Instytut Informatyki
- Instytut Matematyki
Polska Akademia Nauk:
- Instytut Informatyki Teoretycznej i Stosowanej
- Instytut Inżynierii Chemicznej
- Zakład Karbochemii