Jersey
Z Wikipedii
Jersey (Baliwat Jersey) – terytorium zależne Korony brytyjskiej na wyspie Jersey, jednej z Wysp Normandzkich na Kanale La Manche. Oficjalny ustrój - bailifat. Oficjalną władzę sprawuje bailif, czyli zarządca królewski, działający w imieniu korony brytyjskiej przez nią powoływany jak i odwoływany. Praktyczną władzę sprawuje rząd wybierany w wyborach.
Administracyjnie obejmuje także niezamieszkane wyspy Minquiers i Ecréhous. Nie jest częścią Unii Europejskiej, ale za obronę i bezpieczeństwo odpowiada Wielka Brytania. Jersey posiada trzecią najsilniejszą ekonomię na świecie[potrzebne źródło], własną walutę, którą stanowi funt Jersey wymienny 1:1 na funt angielski.
Spis treści |
[edytuj] Historia
Wyspę przyłączył do Księstwa Normandii Wilhelm Długi Miecz, książę Normandii w 933. Jego potomek, Wilhelm Zdobywca, zdobył Anglię w 1066, co doprowadziło do połączenia Księstwa Normandii i królestwa Anglii pod jednym monarchą. Król Jan bez Ziemi stracił wszystkie terytoria w Normandii w 1204 na rzecz króla Francji, ale zachował w posiadaniu Jersey, wraz z Guernsey i innymi Wyspami Normandzkimi, które odtąd miały już wewnętrzny samorząd.
Dzięki neutralności wyspy kwitł handel pomiędzy Anglią a Francją, co bogaciło mieszkańców. Obecnie wyspa jest jednym z najbardziej znanych rajów podatkowych.
Jersey zostało zajęte przez hitlerowskie Niemcy od 1 maja 1940 i było okupowane aż do 9 maja 1945, końca drugiej wojny światowej w Europie.
[edytuj] Geografia
Powierzchnia - 112 km² , największa i najbardziej wysunięta na południe z Wysp Normandzkich. Klimat umiarkowany morski, z łagodnymi zimami i umiarkowanym latem.
[edytuj] Ustrój polityczny
Głową terytorium jest królowa brytyjska Elżbieta II, reprezentowana przez zastępcę gubernatora. Wyspa podzielona na 12 okręgów:
- Saint Helier
- Saint Saviour
- Saint Martin
- Grouville
- Saint Clement
- Trinity
- Saint Lawrence
- Saint Mary
- Saint Peter
- Saint Brelade
- Saint Ouen
- Saint John
[edytuj] Demografia
Populacja: 87 500 (2004) 30% populacji jest skoncentrowane w stolicy Saint Helier.
Struktura wieku:
0-14 lat: 18% (mężczyźni 8 140; kobiety 7 563)
15-64 lat: 68% (mężczyźni 30 036; kobiety 30 329)
powyżej 64 lat: 14% (mężczyźni 5 454; kobiety 7 393) (2000)
Przyrost populacji: 0.52% (2000 szac.)
Współczynnik urodzeń: 11,65 urodzeń/1000 osób (2000)
Współczynnik zgonów: 9,26 zgonów/1000 osób (2000)
Współczynnik imigracji: 2,81 imigranta/1000 osób (2000)
Współczynnik płci:
po urodzeniu: 1,11 mężczyzn/kobiet
do 15 lat: 1,08 mężczyzn/kobiet
15-64 lat: 0,99 mężczyzn/kobiet
65 lat I powyżej: 0,74 mężczyzn/kobiet
cała populacja: 0,96 mężczyzny/kobiet (2000)
Współczynnik zgonu niemowląt: 5,71 zgonów/1000 żywych urodzeń (2000)
Długość życia:
cała populacja: 78,48 lat
mężczyźni: 76,07 lat
kobiet: 81,07 lat (2000)
Współczynnik płodności: 1,56 dzieci/kobietę (2000)
Wyznawcy: anglikanie, katolicy, baptyści, Congregational New Church, metodyści, prezbiterianie, świadkowie Jehowy, kwakrowie
Używane języki:
- angielski (urzędowy),
- francuski (urzędowy) należy tutaj uściślić, iż chodzi o tzw. Jersey Legal French ("jerseyski francuski do celów prawnych-urzędowych"), który nie jest tożsamy z językiem panującym we Francji-jest to natomiast tradycyjny język, w którym przeprowadza się postępowania przed miejscowymi sądami oraz niektóre czynności biurokratyczne, a nie język mówiony,
- Jèrriais (język regionalny, dawna mowa mieszkańców wyspy, obecnie posługuje się nią niewielu),
- portugalski popularny z powodu dużej mniejszości z Madery, obecnie drugi po angielskim.
Święto państwowe: 9 maja Dzień Wyzwolenia (Liberation Day).
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Linki zewnętrzne
Baliwat Jersey:
Jersey
Les Écréhous • Les Minquiers • Les Pierres de Lecq • Les Dirouilles
Baliwat Guernsey:
Guernsey 
Alderney 
Sark 
Herm
Brecqhou • Burhou • Ortac • Les Casquets • Jethou • Lihou • Crevichon • Les Houmets
|
|||||||||||||||||||||||
Terytoria zamorskie: Akrotiri • Anguilla • Bermudy • Brytyjskie Terytorium Antarktyczne • Brytyjskie Terytorium Oceanu Indyjskiego • Brytyjskie Wyspy Dziewicze • Dhekelia • Kajmany • Falklandy • Gibraltar • Montserrat • Pitcairn • Święta Helena (dependencje: Wyspa Wniebowstąpienia, Tristan da Cunha) • Georgia Południowa i Sandwich Południowy • Turks i Caicos
Dependencje Korony brytyjskiej: Guernsey (dependencja: Alderney) • Jersey • Wyspa Man
| ONZ: Izrael najpierw ewakuował Palestyńczyków, a potem ich ostrzelał |
|
Przynajmniej 30 Palestyńczyków zginęło w Strefie Gazy w ostrzale domu, do którego zostali wcześniej ewakuowani przez izraelskich żołnierzy - wynika z raportu ONZ.
|
| "Nie myślałem, że minister się tak prostytuuje" |
|
Posłanka PiS Grażyna Gęsicka, wzywając rząd do odpowiedzialności za niewykorzystanie funduszy unijnych manipuluje opinią publiczną - ocenił w TVN24 poseł PO Janusz Palikot.
|
| Wypadek na drodze Wrocław-Legnica |
|
Jedna osoba została ranna w wyniku wypadku, do którego doszło w piątek wieczorem niedaleko miejscowości Mazurowice (Dolnośląskie). Droga krajowa nr 94 Wrocław - Legnica została całkowicie zablokowana.
|
| Omar Faris: Niech Izrael opuści nasze ziemie |
|
- Niech Izrael opuści nasze ziemie, a gwarantujemy, że ani jedna rakieta nie spadnie na ich ziemie - mówił przewodniczący Palestyńskiej Koalicji na rzecz Prawa do Powrotu Omar Faris, gość CZATerii w INTERIA.PL.
|
| Juszczenko: Konflikt gazowy był zaplanowany |
|
Ukraina pozwoli rosyjskim obserwatorom na wjazd na jej terytorium w celu nadzorowania tranzytu rosyjskiego gazu do Europy - poinformował prezydent Ukrainy Wiktor Juszczenko po spotkaniu z czeskim premierem Mirkiem Topolankiem w Kijowie.
|