Jorge Luis Borges
Z Wikipedii
Jorge Francisco Isidoro Luis Borges Acevedo (ur. 24 sierpnia 1899 r. w Buenos Aires, zm. 14 czerwca 1986 r. w Genewie) - argentyński pisarz, poeta i eseista, twórca m.in. zbiorów opowiadań Alef, Fikcje. Uważany za jednego z najwybitniejszych pisarzy południowoamerykańskich XX wieku. Laureat Nagrody Cervantesa (1979). Najbardziej znany z opowiadań.
Spis treści |
[edytuj] Młodość
Borges urodził się w Buenos Aires. Jego ojciec, Jorge Guillermo Borges, był prawnikiem i nauczycielem psychologii, a także miał aspiracje literackie. Matka Borgesa, Leonor Acevedo Suarez, była tłumaczką. Ojciec Borgesa pochodził z rodziny włosko-hiszpańsko-portugalsko-angielskiej; jego matka z rodziny osiadłej w Urugwaju[1]. W domu Borgesów mówiono zarówno po hiszpańsku, jak i po angielsku, więc od wczesnego dzieciństwa Borges był dwujęzyczny, a czytać nauczył się najpierw po angielsku. Dorastał w podmiejskiej okolicy Palermo, w dużym domu z ogromną biblioteką.
Pełne imię Borgesa brzmi Jorge Francisco Isidoro Luis Borges Acevedo, ale nigdy się nie posługiwał nim w całości.
Jorge Guillermo Borges został zmuszony do wczesnego wycofania się z życia zawodowego prawnika z powodu tej samej choroby oczu, która później dotknęła jego syna. W 1914 rodzina przeniosła się do Genewy, gdzie Borges senior poddał się leczeniu pod okiem tamtejszych okulistów. W czasie pobytu w Genewie Borges i jego siostra Norah uczęszczali do szkoły, gdzie Borges nauczył się francuskiego (który początkowo nastręczał mu trudności), a także trochę niemieckiego.
Po zakończeniu pierwszej wojny światowej rodzina Borgesów spędziła trzy lata w Lugano, Barcelonie, Sewilli, Madrycie i na Majorce. W Hiszpanii Borges został członkiem awangardowego ruchu literackiego ultraistów. Swój pierwszy wiersz, Hymn do Morza napisany w stylu Walta Whitmana opublikował w czasopiśmie Grecia (hiszpańskie: Grecja).
[edytuj] Początki kariery pisarskiej
W roku 1921 Borges powrócił ze swoją rodziną do Buenos Aires, gdzie przyjął doktrynę ultraistów i zaczął publikować opowiadania i eseje w czasopismach literackich. Pierwszy tomik jego wierszy nosił tytuł Fervor de Buenos Aires. Współpracował w tym czasie z awangardowym pismem Martin Fierro, współtworzył pisma Prisma (1921-1922, wielkoformatowiec rozpowszechniany poprzez rozklejanie na ścianach domów) i Proa (1922-1926). Był także stałym współpracownikiem Sur (założonego w 1931 przez Victorię Ocampo), które stało się wówczas najważniejszym argentyńskim periodykiem literackim. Dzięki Ocampo Borges poznał również Adolfo Bioy Casares, swojego późniejszego współpracownika i kolejną ważną postać w argentyńskiej literaturze. Wspólnie publikowali pod pseudonimem H. Bustos Domecq.
W 1933 Borges został redaktorem dodatku literackiego gazety Critica i wtedy właśnie powstały utwory, które złożyły się później na Powszechną historię nikczemności. Leżały one na pograniczu esejów i opowiadań fantastycznych. W kolejnych latach Borges pracował jako doradca domu wydawniczego Emece Editores i pisał felietony dla El Hogar (1936-1939).
[edytuj] Borges jako inspiracja
Umberto Eco nie ukrywa, że zarówno osoba Borgesa jak i jego twórczość była jednym ze źródeł inspiracji w czasie pisania Imienia róży. Koncepcja labiryntu i biblioteki zarazem jest wzięta bezpośrednio z pisarstwa Borgesa. Postać posępnego mnicha Jorge w sposób jawny odnosi się do argentyńskiego pisarza (podobnie jak Borges jest on niewidomym bibliotekarzem).
W Trans-Atlantyku ma miejsce pojedynek na słowa, między literacką postacią Witoldem Gombrowiczem a "Najwybitniejszym pisarzem Argentyny". Jak wiadomo Gombrowicz doceniał talent Borgesa, ale zarzucał mu, że opiera się na tradycji europejskiej, która w wyniku II wojny światowej popadła w bankructwo.
[edytuj] Publikacje w języku polskim
W przekładzie na język polski opublikowane zostały następujące książki Borgesa (w kolejności alfabetycznej):
- Alef
- Antologia osobista
- Atlas
- Autobiografia
- Dalsze dociekania
- Dyskusja
- Dziewięć esejów dantejskich
- Fikcje
- Historia wieczności
- Historie prawdziwe i wymyślone
- Kroniki Bustosa Domecqa
- Księga istot zmyślonych
- Księga piasku
- Nowa antologia osobista
- Pamięć Szekspira
- Pochwała cienia
- Powszechna historia nikczemności
- Raport Brodiego
- Siedem wieczorów
- Spiskowcy
- Szachy
- Twórca
- W dialogu I ( Borges mówiony)
- W dialogu II ( Borges mówiony)
- W dialogu III (Borges mówiony)
- Wybór poezji
- Złoto tygrysów
- Zoologia fantastyczna
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Internetaleph Jorge Luis Borges (en)/(es)
[edytuj] Przypisy
- ↑ Borges. A Life, James Woodall. Jednocześnie w wywiadzie z Ramónem Chao, z 1978, Borges miał utrzymywać, że jego matka była Angielką; z większości źródeł wynika jednak, że to jego babcia, czyli matka jego ojca, pochodziła z Anglii.
| Mieszkańcy Inowrocławia zostali bez dentysty |
|
90 tysięcy mieszkańców Inowrocławia w Kujawsko-Pomorskiem - w razie nagłej potrzeby - nie dostanie się do dentysty. Jeśli kogoś w nocy nagle zacznie boleć ząb będzie musiał pojechać do gabinetu stomatologicznego w Toruniu albo w Bydgoszczy, czyli ponad 30 kilometrów od domu.
|
| Maszyny za półdarmo |
|
Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa podpisała w grudniu ponad 3 tys. umów z rolnikami na przyznanie dofinansowania modernizacji gospodarstw w ramach programu PROW 2007-2013.
|
| Stare leki to trucizna! |
|
Żadna rzeszowska apteka nie przyjmuje przeterminowanych leków. Nie wolno ich wyrzucać do śmieci, co więc z nimi zrobić?
|
| RB ONZ żąda natychmiastowego rozejmu w Strefie Gazy |
|
Rada Bezpieczeństwa ONZ przyjęła w nocy z czwartku na piątek rezolucję żądającą natychmiastowego wstrzymania działań zbrojnych w Strefie Gazy i całkowitego wycofania z rejonu sił izraelskich.
|
| Tusk do Słowaków: Będziemy się od was uczyć |
|
Możecie być dumni, będziemy się od was uczyć - tak zwrócił się w czwartek do Słowaków premier Donald Tusk podczas uroczystej gali w Bratysławie z okazji wstąpienia Słowacji do strefy euro.
|