Karol X Burbon
Z Wikipedii
Karol X Filip (ur. 9 października 1757, Wersal - zm. 6 listopada 1836, zamek Graffenberg koło Gorycji, Austria) - hrabia d'Artois, król Francji od 1824 do 1830. Brat Ludwika XVI i Ludwika XVIII, z dynastii Burbonów oraz Madame Klotyldy i Madame Elżbiety.
W młodości Karol był znanym kobieciarzem. Przyjaźnił się we swoją szwagierką Marią Antoniną Austriaczką, plotki głosiły, że był jej kochankiem i ojcem jej najstarszej córki. Karol i Maria Antonina mieli podobne upodobania, oboje grywali amatorsko w teatrze w Petit Trianon. Karol uważany był za najprzystojniejszego w całej rodzinie królewskiej, jego romanse były na ustach wszystkich. Jego najwierniejszą kochanką była piękna Ludwika de Polastron (urodzona d'Esparbès de Lussan) (1764–1804). Ludwika była szwagierką przyjaciółki Marii Antoniny - Yolande de Polastron, później towarzyszyła Karolowi do swojej śmierci nawet w czasie emigracji.
Spis treści |
[edytuj] Panowanie
W czasie rewolucji francuskiej, po upadku Bastylii jego brat Ludwik XVI nakazał mu opuścić Francję. Karol udał się do Rzeszy Niemieckiej, tam przygotowywał wojnę przeciwko rewolucyjnej Francji, potem mieszkał również w Anglii, gdzie gościny udzialił mu król Jerzy III Hanowerski. Po powrocie w 1814 przewodził radykalnej partii ultrasów. Przejął tron po śmierci swojego brata Ludwika XVIII, został koronowany 28 maja 1825 w Reims. Wraz z jego rządami, ograniczono prawa wyborcze do szlachty i bogatych, zastosowano cenzurę wobec lewicowej prasy, dawna emigracja arystokratyczna otrzymała miliard franków odszkodowania na wykup znacjonalizowanej ziemi. Nastąpił również wzrost znaczenia Kościoła dzięki działalności zakonu jezuitów, bractw, misji i pielgrzymek, wprowadzono karę śmierci za świętokradztwo, zawieszono wykłady liberalnych profesorów itp.
Wszystkie te działania spowodowały szybki wzrost liberalnej i republikańskiej opozycji. Gdy więc 26 lipca 1830 król Karol X obalił nowo wybrany gabinet ministrów oraz zawiesił wolność prasy, a policja rozpoczęła niszczenie prorepublikańskich drukarni - w następnym dniu wybuchła w Paryżu tzw. rewolucja lipcowa. Powtórzyły się elementy pierwszej rewolucji: barykady, szturm i zdobycie ratusza, wskrzeszono Gwardię Narodową, a na jej czele stanął znów, jak w 1789, gen. La Fayette. Wojsko przeszło na stronę powstańców, do ruchu ludowego przyłączyli się posłowie i politycy burżuazyjni, powstały nowe władze Paryża. Wreszcie król Karol X w przebraniu kobiecym uciekł do Anglii, abdykując wcześniej na rzecz swego wnuka, Henryka, który jednak nie objął tronu.
[edytuj] Emigracja i śmierć
Po emigracji Karola X, we Francji utrzymała się monarchia konstytucyjna (określana mianem Monarchii Lipcowej); monarchą został Ludwik Filip I (1830-1848) - jako król Francuzów (nie król Francji).
Po pobycie w Anglii, Karol udał się do Pragi (w ówczesnym Cesarskie Austriackim, teraz w Czechach). Zmarł na cholerę 6 listopada 1836 w Schloss Graffenberg, pałacu hrabiego Michała Coronini von Cronberga (w obecnym mieście Goriza, w dzisiejszych Włoszech). Został pochowany w klasztorze franciszkanów z Castagnavizza, w Nowej Goricy (w dzisisiejszej Słowenii, tuż przy granicy włoskiej). Wiele razy rozważano sprowadzenie jego prochów do bazyliki Saint-Denis, ale zawsze władze francuskie były temu przeciwne.
[edytuj] Małżeństwo i potomstwo
16 listopada 1773 poślubił Marię Teresę Sabaudzką (1756-1805), księżniczkę Sardynii i Piemontu. Piąte dziecko (trzecią córkę) króla Wiktora Amadeusza III i Marii Antonietty Burbon, infantki hiszpańskiej (córki Filipa V i Elżbiety Farnese). Miał z tego związku dwóch synów i dwie córki (zmarłe w dzieciństwie):
- Ludwika Antoniego (ur. 1775 - zm. 1844) - księcia d'Angoulême, późniejszego delfina de Viennois,
- Zofię (1776-1783),
- Karola Ferdynanda (ur. 1778 - zamordowanego 1820) - księcia de Berry,
- Marię Teresę (1783).
[edytuj] Wywód przodków
| Prapradziadkowie |
Ludwik Burbon |
Król Sabaudii |
Rafał Leszczyński |
Jan Karol Opaliński |
Elektor Saski |
Krystian Ernest Brandenburg-Bayreuth |
Cesarz |
Jan Fryderyk Welf |
| Pradziadkowie |
Ludwik Burbon (1682-1712) |
Król Polski Stanisław Leszczyński (1677-1766) |
Król Polski August II Mocny (1670-1733) |
Cesarz Józef I Habsburg (1678-1711) |
||||
| Dziadkowie |
Król Francji Ludwik XV Burbon (1710-1774) |
Król Polski August III Sas (1696-1763) |
||||||
| Rodzice |
Ludwik Ferdynand Burbon (1729-1765) |
|||||||
|
Karol X Burbon (1757-1836) , Król Francji |
||||||||
[edytuj] Bibliografia
- José Cabanis: Karol X. Król-ultras. Wyd. pierwsze. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1981, s. 480. ISBN 83-06-00509-0.
[edytuj] Zobacz
| Poprzednik Ludwik XVIII |
 |
król Francji 1824-1830 |
|
Następca Ludwik XIX |
| Poprzednik Ludwik XVIII |
 |
król Nawarry 1824-1830 |
|
Następca Napoleon III |
| Poprzednik Ludwik XVIIII |
|
Legitymistyczny pretendent do tronu 1830-1836 |
|
Następca Ludwik (XIX) |
| Poprzednik Ludwik XVI |
 |
Książę Andory 1824 |
|
Następca tytuł się przekształcił |
| Poprzednik tytuł dopiero powstał |
|
Król Andory 1824-1830 |
|
Następca Napoleon III Bonaparte |
| O kryzysie z bankowcami |
|
Rok 2009 prawdopodobnie upłynie pod znakiem kryzysu. Musimy przewidzieć różne scenariusze, uwzględnić prognozy, znaki zapytania, być przygotowanym na wprowadzenie działań osłonowych - powiedział wojewoda opolski, Ryszard Wilczyński, otwierając spotkanie z opolskim środowiskiem bankowym.
|
| "Obecny konflikt gazowy szkodzi Rosji" |
|
Były wiceminister energetyki Rosji Władimir Miłow szacuje, że w wyniku zakręcenia Ukrainie kurka z gazem ziemnym i wstrzymania tranzytu rosyjskiego paliwa przez ukraińskie terytorium do Unii Europejskiej jego kraj traci ok. 150 mln dolarów dziennie.
|
| "Izrael będzie działać tylko we własnym interesie" |
|
W kilka godzin po przyjęciu przez RB ONZ rezolucji, wzywającej do natychmiastowego wstrzymania izraelskich operacji wojskowych w Strefie Gazy, minister spraw zagranicznych Izraela Cipi Liwni zakomunikowała, iż jej kraj działać będzie tylko we własnym interesie.
|
| Lublin też zagra w finale XVII WOŚP |
|
W niedzielę, Lublin - podobnie jak w tym dniu inne polskie miasta - zagra w finale XVII Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy na rzecz wczesnego rozpoznania chorób nowotworowych u dzieci.
|
| Ukraina zgodzi się na rosyjskich obserwatorów |
|
Ukraiński Naftohaz poinformował dziś, że w celu rozwiązania sporu gazowego Ukraina zgodzi się, by Rosjanie monitorowali przepływ gazu.
|