Teropody
Z Wikipedii
| Teropody | |
 Model Tyrannosaurus rex (Bałtowski Park Jurajski) |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarioty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | strunowce |
| Podtyp | kręgowce |
| Gromada | zauropsydy |
| Podgromada | diapsydy |
| Nadrząd | dinozaury |
| Rząd | dinozaury gadziomiedniczne |
| Podrząd | teropody |
| Nazwa systematyczna | |
| Theropoda | |
| Marsh, 1881 | |
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|
Teropody (Theropoda) – podrząd dinozaurów z rzędu dinozaurów gadziomiednicznych (Saurischia); nazwa ("theropod") oznacza "stopa bestii".
Wszystkie były dwunożne i mięsożerne (drapieżniki, jak i padlinożercy). Poruszały się w postawie półwyprostowanej. Kończyny tylne długie silnie umięśnione z podudziem dłuższym od uda, dzięki którym potrafiły szybko biegać. Tylne kończyny były o 2/3 dłuższe od przednich i posiadały do trzech palców. Przednie kończyny krótsze od tylnych zakończone chwytnymi palcami (ich ilość była zredukowana: 1-4) z pazurami. Posiadały również długi ogon, który ułatwiał im szybką pogoń za ofiarą. Duże oczy wskazują na bardzo dobry wzrok. Zęby ostre sztyletowate, bocznie spłaszczone z ząbkowanymi krawędziami. Niektóre utraciły zęby na rzecz kostnego dzioba, otoczonego rogową warstwą. Mięśnie szczęk dobrze rozwinięte. Niektóre teropody (gł. maniraptory) były opierzone. Ich wielkość była różna, od maluchów wielkości kurczaka (epidendrozaur, skansoriopteryks) do kilkunastometrowych olbrzymów (np.: giganotozaur, karcharodontozaur).
Do najstarszych i najprymitywniejszych teropodów należą eoraptor i herrerazaury. Żyły od późnego triasu do końca kredy. Jedna z ich linii, ptaki, przetrwała jednak do dzisiaj. Ich skamieniałości znajdowano na wszystkich kontynentach.
[edytuj] Klasyfikacja
Wśród teropodów wyróżniamy trzy główne grupy: celofyzoidy (Coelophysoidea), np. celofyz; ceratozaury (Ceratosauria), np. ceratozaur czy karnotaur oraz tetanury (Tetanurae), np. allozaur, welociraptor czy tyranozaur.
Podrząd teropody (Theropoda)
- ?rodzaj eoraptor
- ?infrarząd Herrerasauria
- neoteropody (Neotheropoda)
- nadrodzina Coelophysoidea
- awerostry (Averostra)
- ceratozaury (Ceratosauria)
- nadrodzina: abelizauroidy (Abelisauroidea)
- nadrodzina: neoceratozaury (Neoceratosauria)
- tetanury (Tetanurae)
- nadrodzina Megalosauroidea
- rodzina Megalosauridae
- rodzina Spinosauridae
- Avetheropoda
- karnozaury (Carnosauria)
- nadrodzina Allosauroidea
- rodzina allozaury (Allosauridae)
- rodzina sinraptory (Sinraptoridae)
- rodzina karcharodontozaury (Carcharodontosauridae)
- nadrodzina Allosauroidea
- celurozaury (Coelurosauria)
- rodzina Coeluridae
- rodzina Compsognathidae
- nadrodzina tyranozauroidy (Tyrannosauroidea)
- rodzina tyranozaury (Tyrannosauridae)
- Maniraptoriformes
- ornitomimozaury
- rodzina garudymimy (Garudimimidae)
- rodzina harpymimidy (Harpymimidae)
- rodzina deinocheiry (Deinocheiridae)
- rodzina ornitomimy (Ornithomimidae)
- maniraptory
- owiraptorozaury
- rodzina awimimy (Avimimidae)
- rodzina kaudipteryksy (Caudipteridae)
- rodzina cenagnaty (Caenagnathidae)
- rodzina owiraptory (Oviraptoridae)
- terizinozauroidy
- rodzina terizinozaury (Therizinosauridae)
- deinonychozaury
- rodzina troodony (Troodontidae)
- rodzina dromeozaury (Dromaeosauridae)
- Avialae
- rodzina skansoriopteryksy (Scansoriopterygidae)
- ptaki (Aves)
- archeopteryksokształtne (Archeopterygiformes)
- rodzina archeopteryksy (Archeopterygidae)
- archeopteryksokształtne (Archeopterygiformes)
- owiraptorozaury
- ornitomimozaury
- karnozaury (Carnosauria)
- nadrodzina Megalosauroidea
- ceratozaury (Ceratosauria)
[edytuj] Filogeneza
Kladogram teropodów według Weishampel i in., 2004.[1]
| Theropoda |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Przypisy
- ↑ Weishampel, David B.; Dodson, Peter; Osmólska, Halszka (eds.) (2004). The Dinosauria, Second Edition. University of California Press., 861 pp.
Ceratozaury • Deinonychozaury • Karnozaury • Megalozauroidy • Ornitomimozaury • Owiraptorozaury • Tyranozauroidy
kategoria • klasyfikacja • lista • portal • wikiprojekt
ankylozaury • ceratopsy • ceratozaury • ornitopody • pachycefalozaury • prozauropody • stegozaury • tetanury • zauropody
biologia • paleontologia • paleobotanika • geologia • ewolucja
era mezozoiczna • trias • jura • kreda • wymieranie kredowe
| USA: Pesymistycznie o niepodległości Gruzji |
|
Na podstawie swych obserwacji w czasie wizyty w Gruzji publicysta "Washington Post" Jackson Diehl wyraża wątpliwości, czy przyszła administracja Baracka Obamy zdecyduje się na choćby polityczną konfrontację z Rosją w obronie niepodległości tego zakaukaskiego kraju.
|
| Najstarsze znalezisko z marihuaną |
|
Najstarsze znalezisko z marihuaną dowodzi, że 2700 lat temu stosowano ją w celach terapeutycznych lub wróżebnych na północno-zachodnich krańcach Chin. Pomaga też zrozumieć kluczową rolę Turfanu na szlaku wymiany między Wschodem a Zachodem.
|
| Tusk: Skłamałbym, gdybym mówił, że nie spodziewałem się wet |
|
Weto jest konstytucyjnym uprawnieniem prezydenta i skłamałbym, jeślibym mówił, że nie spodziewałem się tego - tak premier Donald Tusk komentuje fakt niepodpisania przez Lecha Kaczyńskiego kolejnych ustaw. Jego zdaniem prezydent używa weta jako "broni politycznej".
|
| Eksplozja na lotnisku w Bangkoku |
|
Jedna osoba zginęła i ponad 20 zostało rannych w wybuchu bomby na lotnisku krajowym w Bangkoku we wtorek rano czasu lokalnego - poinformował dziennik "The Nation" w wydaniu internetowym, powołując się na informacje ze szpitali.
|
| Iran zaprojektował samolot niewidoczny dla radaru |
|
Dowódca sił powietrznych Iranu obwieścił, że irańscy eksperci zaprojektowali wojskowy samolot, którego nie wykrywa radar. Następnym etapem ma być zbudowanie małego prototypu.
|