Turkmenistan
Z Wikipedii
| Türkmenistan Turkmenistan |
|||||
|
|||||
| Hymn: Garaşsyz, Bitarap, Türkmenistanyň Döwlet Gimni (Hymn Państwowy Niepodległego, Neutralnego Turkmenistanu) |
|||||
 |
|||||
| Język urzędowy | turkmeński | ||||
| Stolica | Aszchabad | ||||
| Ustrój polityczny | republika | ||||
| Głowa państwa | prezydent Gurbanguly Berdimuhammedow | ||||
| Szef rządu | prezydent Gurbanguly Berdimuhammedow | ||||
| Powierzchnia • całkowita • wody śródlądowe |
51. na świecie 488 100 km² 0,7% |
||||
| Liczba ludności (2008) • całkowita • gęstość zaludnienia |
113. na świecie 5 180 000▲ 11 osób/km² |
||||
| Jednostka monetarna | manat turkmeński (TMM) | ||||
| Niepodległość | od ZSRR 27 października 1991 |
||||
| Strefa czasowa | UTC +5 | ||||
| Kod ISO 3166 | TM | ||||
| Domena internetowa | .tm | ||||
| Kod samochodowy | TM | ||||
| Kod telefoniczny | +993 | ||||
 |
|||||
| 1 Dane podane za CIA The World Factbook (źródło:CIA) (en) 2 Dane szacunkowe na rok 2007 podane za CIA The World Factbook (źródło:CIA) (en) |
|||||
Turkmenistan (turkm. Türkmenistan) – państwo położone w Azji Środkowej, na północ od gór Kopet-Dag, pomiędzy Morzem Kaspijskim a Amu-darią. Kraj rozciąga się na 1110 km od wschodu do zachodu oraz na 650 km z północy na południe.
Terytorium Turkmenistanu to w większości (80%) praktycznie niezamieszkana pustynia Kara-kum. Tereny zasiedlone znajdują się głównie na przedgórzu Kopet-Dag w południowej części kraju oraz w dolinach rzecznych na południowym zachodzie. Blisko 50% mieszkańców zajmuje się rolnictwem. Jest to możliwe dzięki dość dobrze rozwiniętemu systemowi nawadniającemu, który dostarcza wodę do upraw zwłaszcza z głównej rzeki kraju - Amu-darii. Obszar nawodniony to 17 500 km². Główną kategorią upraw zdaje się być bawełna, ale uprawiane są również zboża, ziemniaki, rozwija się sadownictwo. Hoduje się konie, a także owce karakuły. Słynne na całym świecie są kolorowe, wykonywane z owczej wełny turkmeńskie dywany.
Spis treści |
[edytuj] Historia
Zamieszkujące niegdyś terytorium współczesnego Turkmenistanu starożytne plemiona najprawdopodobniej prowadziły koczowniczy tryb życia i zajmowały się pasterstwem. Naród turkmeński ostatecznie uformował się dopiero w XV w. Ziemie te były wielokrotnie nękane przez najeźdźców. W latach 1865-1885 akcję podbijania Turkmenistanu prowadziła Rosja. W 1925 r. stał się on jedną z republik radzieckich. W 1948 miało miejsce silne trzęsienie ziemi. Zginęło wówczas ponad 160 tysięcy osób, głównie z Aszchabadu. W 1991 r., po rozpadzie ZSRR ogłoszona została niepodległość. Pierwszym prezydentem został Saparmyrat Nyýazow (zmarł w 2006), który przyjął tytuł Turkmenbaszy (przywódca Turkmenów) i wprowadził rządy dyktatorskie.
[edytuj] Wybory prezydenckie 2007
(do uzupełnienia)
Wybory prezydenckie w Turkmenistanie odbyły się 11 lutego 2007. Zatwierdzonych zostało sześciu kandydatów z jedenastu pretendentów (wszystkich z Partii Demokratycznej):
Kandydaci
- Amanýaz Atajykow, członek parlamentu oraz zastępca gubernatora prowincji Daşoguz
- Gurbanguly Berdimuhammedow, p.o. prezydenta
- Orazmyrat Garajaýew, burmistrz miasta Abadan
- Muhammetnazar Gurbanow, przewodniczący regionu Garabekewul
- Işanguly Nuryýew, wiceminister do spraw gospodarki gazem i zasobami naturalnymi
- Aşyrnyýaz Pomanow, burmistrz Turkmenbaszy
Ówczesne władze poparły Gurbanguly Berdimuhammedowa, kandydat opozycjonistów (w większości przebywającej na uchodźstwie) Hudaýberdi Orazow nie został dopuszczony.
[edytuj] Granice
Turkmenistan graniczy z następującymi państwami:
- Afganistan - 744 km
- Iran - 992 km
- Kazachstan - 379 km
- Uzbekistan - 1621 km.
Łączna długość granic wynosi 3736 km. Turkmenistan posiada dostęp do Morza Kaspijskiego na długości 1768 km.
[edytuj] Religia
Wierzący to głównie muzułmanie sunniccy (89% - głównie Turkmeni, Uzbecy, Persowie), istnieje mniejszość prawosławna (9% -głównie Rosjanie). Oficjalna ideologia państwowa stanowi połączenie tradycyjnego islamu z doktryną polityczną i społeczną byłego prezydenta Saparmyrata Nyýazowa - podstawą wychowania w Turkmenistanie są Koran oraz napisana przez Nyýazowa Ruhnama (Księga życia).
[edytuj] Podział administracyjny
Zobacz więcej w osobnym artykule: Podział administracyjny Turkmenistanu.
Turkmenistan podzielony jest na 5 regionów (wilajetów):
- wilajet achalski (stolica - Aszchabad)
- wilajet maryjski (Mary)
- wilajet lebapski (Turkmenabat)
- wilajet daszoguski (Daszoguz)
- wilajet bałkański (Balkanabat)
[edytuj] Ciekawostki
Turkmenistan jako jedyny z 207 członków FIFA nie transmitował MŚ w piłce nożnej rozgrywanych na niemieckich stadionach w 2006 roku.
[edytuj] Zobacz też
Armenia • Azerbejdżan • Białoruś • Gruzja1 • Kazachstan • Kirgistan • Mołdawia • Rosja • Tadżykistan • Turkmenistan2 • Ukraina3 • Uzbekistan
1 Gruzja wypowiedziała członkostwo; decyzja wchodzi w życie 18 sierpnia 2009 roku.
2 Turkmenistan jest członkiem stowarzyszonym od 26 sierpnia 2005 roku.
3 Ukraina dotychczas nie ratyfikowała Statutu WNP.
|
|||||||
| USA: Pesymistycznie o niepodległości Gruzji |
|
Na podstawie swych obserwacji w czasie wizyty w Gruzji publicysta "Washington Post" Jackson Diehl wyraża wątpliwości, czy przyszła administracja Baracka Obamy zdecyduje się na choćby polityczną konfrontację z Rosją w obronie niepodległości tego zakaukaskiego kraju.
|
| Najstarsze znalezisko z marihuaną |
|
Najstarsze znalezisko z marihuaną dowodzi, że 2700 lat temu stosowano ją w celach terapeutycznych lub wróżebnych na północno-zachodnich krańcach Chin. Pomaga też zrozumieć kluczową rolę Turfanu na szlaku wymiany między Wschodem a Zachodem.
|
| Tusk: Skłamałbym, gdybym mówił, że nie spodziewałem się wet |
|
Weto jest konstytucyjnym uprawnieniem prezydenta i skłamałbym, jeślibym mówił, że nie spodziewałem się tego - tak premier Donald Tusk komentuje fakt niepodpisania przez Lecha Kaczyńskiego kolejnych ustaw. Jego zdaniem prezydent używa weta jako "broni politycznej".
|
| Eksplozja na lotnisku w Bangkoku |
|
Jedna osoba zginęła i ponad 20 zostało rannych w wybuchu bomby na lotnisku krajowym w Bangkoku we wtorek rano czasu lokalnego - poinformował dziennik "The Nation" w wydaniu internetowym, powołując się na informacje ze szpitali.
|
| Iran zaprojektował samolot niewidoczny dla radaru |
|
Dowódca sił powietrznych Iranu obwieścił, że irańscy eksperci zaprojektowali wojskowy samolot, którego nie wykrywa radar. Następnym etapem ma być zbudowanie małego prototypu.
|